Монгол Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооны өнөөдрийн (2026.04.15) хуралдаанаар Орон нутгийн хөгжлийн сангийн 2024 оны бүрдүүлэлт, зарцуулалт, үр дүн, үр нөлөөнд хийсэн гүйцэтгэлийн аудитын тайланг хэлэлцлээ. Аудитын тайланг Монгол Улсын Ерөнхий аудитор С.Магнайсүрэн танилцуулсан юм. Тэрбээр, аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн Орон нутгийн хөгжлийн сангийн 2024 оны эхний үлдэгдэл 102.3 тэрбум төгрөг байсан бөгөөд орон нутгийн хөгжлийн нэгдсэн сангаас 503.5 тэрбум төгрөг, Төсвийн тухай хуулийн 60 дугаар зүйлийн 60.2-т заасан бусад эх үүсвэрээс 144.7 тэрбум төгрөг тус тус төвлөрүүлэхээр баталсан. Үүнээс 574.9 тэрбум төгрөг төвлөрч, гүйцэтгэл 88.7 хувьтай гарсныг онцлов. Аудитаар нийт 158.5 тэрбум төгрөгийн зөрчил илэрч, 1.0 тэрбум төгрөгийн 75 төлбөрийн акт тогтоосон байна. Мөн 109.4 тэрбум төгрөгийн зөрчилд 613 албан шаардлага, 46.0 тэрбум төгрөгийн зөрчилд 702 зөвлөмж өгч, 2.1 тэрбум төгрөгтэй холбоотой найман асуудлыг хууль хяналтын байгууллагад шилжүүлжээ. 
Аудитын дүнгээс харахад орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээг төлөвлөхдөө бодлогын баримт бичигтэй уялдуулсан ч иргэдийн санал, хууль тогтоомжийн шаардлагыг хангаагүй төслүүдийг батлах явдал нийтлэг байгааг онцолсон байна. Мөн тус сангийн хөрөнгөөр хэрэгжүүлсэн 523.5 тэрбум төгрөгийн 8,998 төсөл, арга хэмжээний 2 хувь буюу 17.8 тэрбум төгрөгийн 180 төсөл нь журамд заасан чиг үүрэгт хамааралгүй, харин 84.6 тэрбум төгрөгийн зарцуулалт нь урсгал зардлын шинжтэй байгааг аудитаар тогтоогджээ. Түүнчлэн 2024 оны сүүлээр төвлөрсөн газрын тосны нөөц ашигласны төлбөрийг орон нутагт бүрэн хуваарилаагүй нь орлогын төлөвлөгөө тасалдахад нөлөөлсөн байна. Орон нутгийн зүгээс нэмэлт эх үүсвэр бүрдүүлэлт хангалтгүй байсан нь санхүүжилтийн тогтвортой байдалд сөргөөр нөлөөлжээ. Хэрэгжилтийн хувьд 750.5 тэрбум төгрөгийн 10,942 төсөл, арга хэмжээ төлөвлөснөөс 26.1 хувь буюу 209.0 тэрбум төгрөгийн 916 төсөл бүрэн хэрэгжээгүй байна. Мөн зарим төсөл, арга хэмжээний хэрэгцээ, үр өгөөжийг тооцоогүй, гүйцэтгэлийн чанар хангалтгүй, хяналт сул байснаас ашиглагдахгүй хөрөнгө бий болох, эд хөрөнгө эвдэрч гэмтэх, зориулалт бусаар ашиглагдах зэрэг зөрчил давтагдсан байгааг Ерөнхий аудитор С.Магнайсүрэн танилцууллаа. Түүнчлэн удирдлагын мэдээллийн систем болон Шилэн дансны цахим системд мэдээллийг бүрэн оруулаагүй нь ил тод байдлыг хангахгүй байна гэж үзлээ.
Аудитын дүн дүгнэлтэд үндэслэн Сангийн яам болон Ашигт малтмал, газрын тосны газарт холбогдох зөвлөмжүүдийг хүргүүлсэн байна. Мөн малын тоо толгойн албан татварын хувь хэмжээг бүсчлэн нэгдсэн байдлаар тогтоох, холбогдох хууль тогтоомжид өөрчлөлт оруулах талаар судалж шийдвэрлэх асуудлыг Монгол Улсын Их Хурлын анхааралд толилууллаа.
