Улсын Их Хурлын 2023 оны 39 дүгээр тогтоолоор батлагдсан “Улсын хөгжлийн 2024 оны жилийн төлөвлөгөө”-нд 8 Тэргүүлэх чиглэл, 24 Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн үр дүн, 53 хөтөлбөрийн үр дүн, 194 төсөл, арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд нийт 13.9 их наяд төгрөгийн хөрөнгө шаардлагатай байхаар баталж, гүйцэтгэлээр нийт 6.4 их наяд төгрөгийг зарцуулсан байна.
Монгол Улсын хөгжлийн 2024 оны жилийн төлөвлөгөөний бодлогын баримт бичгийн төлөвлөлтөд шалгуур үзүүлэлт бүрээр бодлогын хэрэгжилт, үр дүнг тайлагнах, үнэлж дүгнэхээр төлөвлөсөн нь өмнөх онуудын богино хугацааны бодлого төлөвлөлтийн баримт бичгээс тодорхой ахицыг бий болгосон байна.
Аудитаар цуглуулсан нотлох зүйлс, аудитын дүнд үндэслэн дараах гол дүгнэлтийг гаргаж байна. Үүнд:
1. Монгол Улсын 2024 оны үндэсний хэмжээний зарим статистик тоон мэдээлэл үзүүлэлт болон олон улсын байгууллагаас гаргадаг холбогдох тайланг гарах хугацаа болоогүйгээс шалтгаалж 3 тэргүүлэх чиглэлийн, 3 Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн үр дүнгийн хүрсэн түвшин, биелэлтийг дүгнэх боломжгүй байна.
2. Харин Улсын хөгжлийн 2024 оны төлөвлөгөөний таван Тэргүүлэх чиглэлийн үр дүн 74.3 хувь, Төсвийн ерөнхийлөн захирагчийн үр дүнгийн гүйцэтгэлийн дундаж үнэлгээ 56.9 хувь, Хөтөлбөрийн үр дүнгийн гүйцэтгэлийн дундаж үнэлгээ 56.6 хувь, 194 төсөл, арга хэмжээний гүйцэтгэлийн дундаж үнэлгээ 52.1 хувьтай тус тус үнэлэгдсэн.
3. Засгийн газрын эрх бүхий байгууллагаас Хөгжлийн бодлого төлөвлөлт түүний удирдлагын тухай хууль, Монгол Улсын Их Хурлын Хяналт шалгалтын тухай хууль болон холбогдох журамд заасан 15 хоногийн хугацаанд дунд шатны болон эцсийн хяналт-шинжилгээ, үнэлгээг хийхэд цаг хугацааны, боловсон хүчний чадамж, зохион байгуулалт хангалтгүйгээс хуульд заасан зарчим, шаардлага, чиг үүргийг бүрэн хэрэгжүүлээгүй, цогц хяналт-шинжилгээ, үнэлгээг хийгээгүй.
4. Богино хугацааны бодлогын баримт бичигт тусгагдсан зарим Төсөл, арга хэмжээнд шаардлагатай хөрөнгө, эх үүсвэрийг оновчтой тодорхойлоогүй, Улсын төсвөөр санхүүжүүлэх хөрөнгийг тухайн жилийн Төсвийн тухай хуульд бүрэн тусгаагүй, мөн хуульд заасан “Улсын хөгжлийн жилийн төлөвлөгөөнд суурилсан байх” шаардлага, Хөгжлийн бодлого төлөвлөлт түүний удирдлагын тухай хуульд заасан “төлөвлөлтөд суурилсан төсөвлөлтийн зарчим”-ыг хангаагүй, зарцуулсан хөрөнгийг үнэн зөв, бодитой тайлагнаагүйгээс нийгэм, эдийн засаг, байгаль орчинд үзүүлэх үр нөлөө, хөрөнгийн үнэ цэнийг бүрэн бий болгож чадаагүй.
5. Үндэсний статистикийн хорооноос Улсын хэмжээний жилийн статистик тоон мэдээллийг харилцан адилгүй хугацааны давтамжтай тархааж байгаа нь Хөгжлийн бодлого төлөвлөлт түүний удирдлагын тухай хууль, Монгол Улсын Их Хурлын Хяналт шалгалтын тухай хуульд заасан цаглаварт хугацаанд бодлогын хэрэгжилт, үр дүнг бодитой үнэлэх, үр нөлөөг зөв тооцож үнэлэх боломжгүйд хүргэсэн.
6. Богино хугацааны бодлогын баримт бичгийг төлөвлөж боловсруулах үүрэгтэй Төсвийн ерөнхийлөн захирагч, Эдийн засаг, хөгжлийн яам нь Хөгжлийн бодлого төлөвлөлт түүний удирдлагын тухай хуульд заасан “бүх талын оролцоог хангах” зарчмыг баримтлаагүй, зарим төсөл, арга хэмжээний ТЭЗҮ, зураг төсөлгүй, шалгуур үзүүлэлт, зорилтод түвшинг оновчтой тодорхойлоогүй, шаардлагатай хөрөнгө оруулалтын хэмжээг урьдчилан тооцоогүй зөрчлүүд давтагдан гарч байгаагаас бодлогын хэрэгжилт зорилтот үр дүнд хүрээгүй.
7. Бодлогыг хэрэгжүүлэх явцад үүсэж болзошгүй эрсдэлийг удирдах, бодлогын хувилбарыг урьдчилан төлөвлөж чадаагүй, салбарын онцлогт нийцсэн үзүүлэлт, индекс, гүйцэтгэлийн чанарын стандарттай нийцсэн хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний аргачлалгүй нь тухайн салбарын бодлогын үр дүнг бодитой үнэлэх, үр нөлөөг тооцож чадахгүй байх эрсдэлтэй байна
Мөн Аудитын дүн, дүгнэлтэд үндэслэн Монгол Улсын Засгийн газарт 4, Монгол Улсын тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайдад 4, Сангийн сайдад 1, Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нарт 3, нийт 12 зөвлөмжийг холбогдох албан тушаалтанд өгсөн байна. Үүнд:
Монгол Улсын Засгийн газар болон Засгийн газрын Хяналт хэрэгжүүлэх газарт:
1. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн баримт бичгийг төлөвлөх, тайлагнах, хяналт-шинжилгээ, үнэлгээ хийхээр баталсан холбогдох хууль, журмын цаглаварт хугацаанд судалгаа, дүн шинжилгээ хийж, шаардлагатай тохиолдолд хуульд өөрчлөлт оруулах санал гаргах.
2. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн богино хугацааны бодлогын баримт бичгийг төлөвлөхдөө хэрэгжилт, үр дүнг хангахад чиглэсэн санхүүжилтийн эх үүсвэр, шаардлагатай хөрөнгийг бүрэн тооцоолсон, үр дүнд суурилсан төсөвлөлт, төлөвлөлтийг хийхэд чиглүүлэх.
3. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн богино хугацааны бодлогын баримт бичгийн төлөвлөлт, тайлагналын үр дүнгийн тоон мэдээлэл нь цаг үеэ олсон байхад чиглэсэн мэдээлэл цуглуулах, мэдээллийн эх сурвалжийг оновчтой тодорхойлж, олон улсын байгууллагаас тооцоолдог үзүүлэлтийг дотооддоо тооцох аргачлал бүхий шалгуур үзүүлэлттэй болох,
4. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн богино хугацааны бодлогын хэрэгжилт, үр дүнг үнэн зөв тайлагнах, үр нөлөөг бодитой тооцоолоход чиглүүлж, үүсэж болох эрсдэлийг урьдчилан төлөвлөсөн хувилбар бүхий төлөвлөгөөг батлах.
Монгол Улсын тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайдад:
1. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн богино хугацааны бодлогын баримт бичгийг боловсруулахдаа хэрэгжилт, үр дүнг хангахад чиглэсэн санхүүжилтийн эх үүсвэр, шаардлагатай хөрөнгийг бүрэн тооцоолсон, үр дүнд суурилсан төсөвлөлт, төлөвлөлтийн зарчмыг хангаж төлөвлөх.
2. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн богино хугацааны бодлогын баримт бичгийн төлөвлөлт, тайлагналын үр дүнгийн тоон мэдээлэл нь цаг үеэ олсон байхад чиглэсэн мэдээлэл цуглуулах, мэдээллийн эх сурвалжийг оновчтой тодорхойлж, олон улсын байгууллагаас тооцоолдог үзүүлэлтийг дотооддоо тооцох аргачлал бүхий шалгуур үзүүлэлтийг боловсруулах,
3. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн богино хугацааны бодлогын баримт бичгийг бодлогын хэрэгжилт, үр дүнг үнэн зөв тайлагнах, үр нөлөөг бодитой тооцоолоход чиглүүлэн төлөвлөж, үүсэж болох эрсдэлийг урьдчилан төлөвлөсөн хувилбар бүхий төлөвлөгөөг гаргаж, бүх талын оролцоог хангах нөхцөлийг бүрдүүлэх.
4. Засгийн газрын түвшинд хөгжүүлж буй "Их өгөгдлийн (big data) сан" мэдээллийн нэгдсэн сангийн өгөгдөлтэй уялдсан улсын хэмжээний мэдээллийн нэгдсэн сан үүсгэх, мэдээллийн санг бүрдүүлэх, шинэчлэх, мэдээллийг эргэлтэд оруулах, эрх бүхий байгууллагаас хэрэгжүүлж буй “Олон улсын үнэлгээний цогц систем” бүхий жишигт нийцсэн мэдээллийн нэгдсэн санг хөгжүүлэх.
Сангийн сайдад
1. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн богино хугацааны баримт бичигт тусгасан бодлого, хөтөлбөр, төсөл, арга хэмжээнд шаардлагатай Улсын төсвөөр санхүүжүүлэх хөрөнгийг Төсвийн тухай хуульд заасан “Улсын хөгжлийн жилийн төлөвлөгөөнд суурилсан байх” шаардлагад нийцүүлэн тухайн жилийн төсвийг боловсруулах.
Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нарт
1. Улсын хөгжлийн богино хугацааны бодлогын баримт бичгийг боловсруулахдаа шаардлагатай хөрөнгө оруулалтын хэмжээг урьдчилан тооцсон, техник, эдийн засгийн үндэслэл, зураг төсөв нь батлагдсан хөтөлбөр, төсөл, арга хэмжээг тусган хүргүүлж байх,
2. Улсын хөгжлийн богино хугацааны бодлогын хөтөлбөр, арга хэмжээг үр дүнтэй хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай хөрөнгө, эх үүсвэрийг оновчтой тодорхойлж, Улсын төсвөөр санхүүжүүлэх хөрөнгийг тухайн жилийн Төсвийн хүрээний мэдэгдэл, Улсын төсвийн төсөлд хүргүүлэх саналд тусгаж байх,
3. Хөгжлийн бодлого төлөвлөлтийн богино хугацааны бодлогын баримт бичгийг бодлогын хэрэгжилт, үр дүнг үнэн зөв тайлагнах, үр нөлөөг бодитой тооцоолоход чиглэсэн, бүх талын оролцоог ханган боловсруулж, үүсэж болох эрсдэлийг урьдчилан төлөвлөсөн хувилбар бүхий төлөвлөгөөг гарган хүргүүлж ажиллах шаардлагатай байна.
